İslam sanatında ve özellikle Anadolu Selçuklu mimarisinde en çok kullanılan sembollerden biridir. Bu yıldız, iç içe geçmiş iki kareden oluşur ve sadece bir süsleme değil, aynı zamanda derin felsefi anlamlar taşıyan bir semboldür.
İşte Selçuklu yıldızının taşıdığı temel anlamlar ve özellikleri :
Yıldızın Taşıdığı 8 Temel İlke
Eski İslam kültüründe ve Selçuklu düşünce yapısında sekiz köşenin her biri, cennetin sekiz kapısını ve bu kapılara girmeyi sağlayacak sekiz erdemi temsil eder:
☑️ Merhamet
☑️ Şefkat
☑️ Sabır
☑️ Doğruluk
☑️ Sır Tutmak
☑️ Sadakat
☑️ Cömertlik
☑️ Şükretmek
Mimari ve Sanatta Kullanımı
Selçuklular bu motifi hemen hemen her yerde kullanmışlardır. Bu kullanım, yapının hem estetik görünmesini sağlar hem de izleyenlere ruhani bir mesaj verir:
Taş İşçiliği : Camilerin, medreselerin ve kervansarayların taç kapılarında (giriş kapıları) devasa boyutlarda işlenmiştir. (Örn: Divriği Ulu Camii, Karatay Medresesi).
Çini ve Keramik : Sarayların duvar süslemelerinde ve mutfak eşyalarında sıklıkla görülür.
Geometrik Düzen : Bu yıldız, sonsuzluğu temsil eden bir ağın parçası olarak tasarlanır; bu da evrendeki düzeni ve Allah'ın birliğini simgeler.
Diğer Anlamları ve Kökeni
Orta Asya Kökeni: Bazı kaynaklara göre bu sembolün kökleri, Orta Asya Türk kültüründeki "Hayat Ağacı" ve gökyüzü inancına kadar uzanır.
Güneş ve Yıldız : Selçuklu yıldızı aynı zamanda parlamayı ve aydınlanmayı temsil eden bir güneş motifi olarak da değerlendirilir.
Modern Kullanım : Bugün Türkiye'de Emniyet Genel Müdürlüğü armasında, Cumhurbaşkanlığı forsunun çevresindeki yıldızlarda ve pek çok kamu kurumunun logosunda bu sekiz köşeli yapıya rastlamak mümkündür.
Geometrik Yapısı
Matematiksel olarak "Rub el Hizb" olarak da bilinen bu şekil, bir karenin 45 derece döndürülerek diğeriyle çakıştırılmasıyla elde edilir. Bu denge ve uyum, Selçuklu mühendisliğinin ve sanat anlayışının ne kadar gelişmiş olduğunu gösterir.
Yalçınkaya AYIKOL