Asıl oruç, insanın nefsini terbiye etmesidir.
Asıl oruç, elini haramdan, dilini yalandan, kalbini kibirden korumaktır.
Ve en önemlisi; kul hakkı yememektir.
Bir insan aç kalabilir ama başkasının emeğini gasp ediyorsa, yalanla, iftirayla bir başkasının itibarını zedeliyorsa, ölçüyü tartıyı eksik yapıyorsa; o oruç sadece mideyi tutmaktır. Gerçek oruç ise vicdanı tutmaktır.
Kul hakkı öyle bir haktır ki; affı sadece Allah’tan değil, hakkı yenen kuldan geçer. Bir gönlü kırmak, bir yetimin hakkını çalmak, bir çalışanın alın terini eksik ödemek… Bunların telafisi sadece “özür dilerim” demekle olmaz. Helallik gerekir, adalet gerekir, samimiyet gerekir.
Ramazan’da harama dikkat edip, yılın geri kalan 11 ayında aynı hassasiyeti göstermemek; orucu bir aya sıkıştırmaktır. Oysa gerçek oruç 12 ay tutulur.
Makamdayken adaletli olmak 12 ay oruçtur.
Ticarette dürüst olmak 12 ay oruçtur.
Kalem tutarken tarafsız olmak 12 ay oruçtur.
Emanete sahip çıkmak 12 ay oruçtur.
Toplum olarak en çok ihtiyacımız olan şey; midemizi değil vicdanımızı doyurmaktır. Aç kalmak sabrı öğretir ama kul hakkı yememek karakteri gösterir. Sabır geçicidir, karakter kalıcıdır.
Belki de sormamız gereken soru şudur:
“Ben aç kaldım mı?” değil,
“Ben kimsenin hakkını yedim mi?”
İşte asıl oruç burada başlar.
Ve işte o oruç, 12 ay tutulur.
